De Vrolijke Wetenschap

Het verschil tussen Weten en Wetenschap zit ‘em erin dat veel mensen en dus ook wetenschappers extreem religieuze oftewel onzorgvuldig want subjectief nadenkende mensen zijn. Gelovend in een kunstmatig en subjectief systeem met bijbehorende subjectieve waarden en zich voegend naar de macht die alleen het algemeen geaccepteerde inzicht en bijbehorende gedragingen geeft. Een bijna Christelijke drang niet te willen weten heeft zich altijd van teveel wetenschappers meester gemaakt.

Voordat men in de academische wereld door zorgvuldig nadenken objectieve feiten durft te omarmen moeten deze feiten eerst in de mal van het lokale wetenschappelijke systeem passen. Zoals kunst pas kunst mag heten als de juiste kunstenaar met de juiste naam het vervaardigd en de juiste jury het met de juiste kunsttermen beoordeeld heeft, is wetenschap pas wetenschap als het in de juiste bladen door de juiste mensen volgens de juiste regels is beschreven.

Stel dat Einstein nu geboren zou zijn dan werd hij ook nu, net als in zijn tijd, eerst om de oren geslagen met allerlei subjectieve eisen van het systeem aan ‘zijn’ objectieve waarheid, voordat de objectieve aspecten van zijn waarheden algemeen geaccepteerd zouden worden. Niet omdat men niet in zou zien dat hij gelijk heeft, maar omdat men inziet hoe zijn ontdekkingen, oftewel zijn talent voor zorgvuldig nadenken, een bedreiging vormen voor de status quo.

Als je jarenlang iets hebt beweerd wat objectief bezien niet klopt en iemand toont door zijn vermogen om scherper na te denken aan dat je al die tijd iets over het hoofd hebt gezien, dan geef je je eigen fout niet zonder slag of stoot toe natuurlijk. Soms zelfs niet als je professor of doctor bent.

Voor het dynamisch aanpassen van je waarden en waarheden als een objectief gezien betere waarheid zich aandient, is een andere menselijke eigenschap nodig, een ander type intelligentie. Aristoteles ging er al vanuit dat er niet alleen verschillen zijn in intelligentieniveau, maar dat er binnen hetzelfde intelligentie-niveau nòg een kwaliteitsverschil tussen individuen is, dat te omschrijven is met de term voortreffelijkheid.

De wetenschap is geen vrolijke bezigheid, omdat vrolijkheid volgt uit inzicht en vertrouwen, en juist die vrolijkheid en dat vertrouwen is wat alle subjectieve waardesystemen het meest verafschuwen. Vandaar dat die waardesystemen in de wetenschappelijke wereld als weinig anders vooral onze wil tot waarheid en vooruitgang proberen neer te drukken. Maar het kenmerk van zeldzame voortreffelijke individuen als Einstein is nu juist hun wil tot waarheid en vooruitgang. Vertrouwen op dat inzicht zou de wetenschap weer vrolijk kunnen maken.

Om eens een voorbeeld te noemen: iedereen weet dat een rationele ecolutie naar duurzame ontwikkeling van onze maatschappij noodzakelijk is, maar veel wetenschappers wringen zich uit simpel lijfsbehoud liever in allerlei bochten om aan te tonen dat zaken als bijvoorbeeld klimaatverandering wel of niet bestaan. Inmiddels a raison de miljoenen euro’s (en vliegtuigkilometers). Alles om de eigen machtspositie in het plaatselijke wetenschappelijke systeem veilig te stellen!

Weten is meer dan meten, maar wie beseft dat nog heden ten dage?

De veiligheid van de gemiddelde wetenschapper is het waardesysteem van de plaatselijke universiteit, van de groep, van de aloude kudde dus. Een waardesysteem gebaseerd op aannames die de illusie van objectiviteit veilig stellen – maar deze vooral controleerbaar maken voor de zittende macht, voor de status quo.

Als objectieve waarheid gepresenteerde feiten die de status quo niet mogen aantasten zijn natuurlijk altijd subjectief, zoals overigens iedere objectieve waarheid perspectivisch is;  ofwel gekleurd wordt door degene die die waarheid ziet. Maar door de met de groep afgesproken regels wordt de illusie van objectiviteit vaak succesvol in stand gehouden. Totdat vooruitstrevende en zeldzame eenlingen als Einstein durven opstaan tegen het systeem.

De internationale wetenschappelijke wereld vormt een extended version van de op een irrationeel en neerdrukkend machtssysteem gebaseerde kudde die je in vrijwel iedere universiteit aantreft; een kudde die overigens dankzij het internet wat objectiviteit betreft steeds scherper gehouden kan worden – maar wat subjectiviteit betreft door de natuurlijke neiging van de mens om te buigen voor de macht en bijbehorende subjectieve aannames, bijna net zo hard gestimuleerd wordt om de andere kant op te ontwikkelen.

Zoals alle waardesystemen die niet gebaseerd zijn op het geloof in objectieve waarheid vertoont ook de wetenschap de natuurlijke neiging tot stilstand en achteruitgang. Dat is de reden dat mensen als Einstein, die door zorgvuldiger nadenken dan de kudde de enigen zijn die individuen in een bepaald systeem vooruit kunnen helpen, vaak zo enorm vereerd worden. Vaak komt die verering pas goed op gang na de dood van de recalcitrante wetenschapper. Een vrolijke wetenschap voor diegenen onder de Avant-garde die durven vertrouwen op hun inzicht.