Een Ontevredene

‘Een ontevredene. – Dat is een van die oude dapperen: hij ergert zich aan de civilisatie, omdat hij meent dat deze zich ten doel stelt alle goede dingen, eerbetuigingen, schatten, mooie vrouwen, –ook voor lafaards toegankelijk te maken.’ – F.W. Nietzsche in ‘Morgenrood’

De waarheid is een vrouw

Waarheid zonder nihilisme is, in één woord: Nietzsche. De grootste verdienste van Nietzsche is dat hij al ruim 100 jaar geleden als één van die zeer zeldzame filosofen zijn zoektocht naar wijsheid belangrijker vond dan het verkopen van de een of andere gekunstelde ideologie die de waarheid pretendeert te bevatten.

In een wereld waarin een groot deel van de mensen denkt dat we zonder ideologie kunnen leven en de ratio zonder dat we het door hebben die nieuwe gekunstelde ideologie is geworden, met alle negatieve, nihilistische gevolgen van dien, is het belangrijk de waarheid van een extra, psychologische, laag te voorzien.

Nietzsche bijvoorbeeld, ging uit van een perspectivische waarheid, wat zoveel wil zeggen als dat ‘de’ waarheid niet bestaat, omdat die afhankelijk is van degene door wiens perspectief ze wordt gezien.

Dat wil wat mij betreft niet zeggen dat er niet een objectieve waarheid bestaat; zoals bijvoorbeeld Nietzsche’s Wil tot Macht of de noodzaak van een Bovenmens. Constructies die weliswaar onderdeel zijn van Nietzsche’s filosofie maar tegelijkertijd eerder psychologische dan filosofische inzichten zijn – die desondanks volledig op waarheid en noodzakelijkheid lijken te berusten.

Nietzsche noemde zichzelf dan ook niet zonder reden ‘een psycholoog par excellence’. Hij durfde de waarheid nog echt aan te kijken, zonder bang te worden. En dat durven niet zo veel mensen meer tegenwoordig.

Volgens Nietzsche is de waarheid een vrouw. Volgens mij is ze bovendien een oogverblindend mooie vrouw, die je goed moet behandelen om haar mooiste kanten te kunnen zien.

De beste manier om de waarheid te koesteren is door de mens te accepteren als dier, met al haar dierlijke instincten, zoals Nietzsche’s Wil tot Macht en de Bovenmens. Twee sleutelconcepten voor de kudde om het nihilisme, de obsessieve ondergangsdroom van de haatpredikers, te ontlopen.

Ons overlevingsinstinct zal ons uiteindelijk dwingen om deze dierlijke instincten te omarmen. ‘De dingen die niet van jou afhankelijk zijn moet je accepteren’ – volgens Nietzsche.

Hiervoor zullen we de waarheid moeten omarmen zonder haar te beperken. Los durven laten is belangrijk, omdat ze meerdere kanten heeft voor iedereen die dat wil zien. Maar niemand kan haar ware aard echt zien zonder de continue verbetering van de ideeën in de systemen die ons omhullen.

Waarheid zonder nihilisme betekent de eeuwige zoektocht naar een open en transparant gesprek – met de vrouw van je dromen.